Wielstabiliteit

Een wiel met 32 of 36 spaken, gebouwd rond een SPEEDHUB, is stijver dan een gewoon achterwiel met derailleur en 36 spaken — ongeveer op het niveau van een tandemwiel met 48 spaken. Daar zijn drie redenen voor.

1. Symmetrische flenzen. De velg staat gecentreerd tussen de twee naafflenzen en de spaken lopen aan beide kanten onder dezelfde hoek, dus krijgt elke spaak dezelfde spanning. Bij een derailleurwiel maakt de cassette de flenzen asymmetrisch: de spaken aan de aandrijfkant moeten veel strakker gespannen worden.
2. Genoeg voorspanning. Een stabiel wiel heeft met opgepompte band een spaakspanning van minstens 1.000 N nodig, zonder band minstens 1.300 N. Bij een sterk asymmetrisch derailleurwiel is dat niet altijd haalbaar: de spaken aan de aandrijfkant zouden boven 1.200 N uitkomen, en dat brengt de nippelzittingen van de velg in gevaar.
3. Grote flens, grote steekcirkel. Dankzij de grote flens staan 2-kruis gespaakte spaken ongeveer onder dezelfde hoek als 3-kruis gespaakte spaken bij een naaf met lage flens. En de grotere steekcirkel betekent bij dezelfde aandrijfkracht minder kracht per spaak (koppel = kracht × hefboomarm).

De gemeten spaakkrachten

De hoogste spaakkracht bij staand trappen, met een vergelijkbaar verzet op beide wielen (SPEEDHUB versnelling 4, 48/16, 2,52 m; derailleur 36/30, 2,47 m). Tussen haakjes de voorspanning.

Eigenschap	SPEEDHUB 500/14	Derailleurnaaf met 8 versnellingen
MTB, één fietser van 80 kg
Spaken, inbouwbreedte	32, 135 mm	36, 135 mm
Afstand flens tot midden (links / rechts)	30 / 30 mm	37,3 / 20,2 mm
Hoogste spaakkracht (links / rechts)	963 / 963 N (700 / 700 N)	972 / 1.475 N (600 / 1.105 N)
Tandem, twee fietsers van 80 kg
Spaken, inbouwbreedte	32, 135 mm	48, 145 mm
Afstand flens tot midden (links / rechts)	30 / 30 mm	31,3 / 24 mm
Hoogste spaakkracht (links / rechts)	1.206 / 1.206 N (700 / 700 N)	1.196 / 1.409 N (700 / 912 N)

Ondanks de twee fietsers doet de derailleurnaaf van de tandem het beter dan het MTB-wiel met één fietser — dankzij 48 spaken en minder asymmetrische flenzen. Toch is de hoogste spaakkracht van het SPEEDHUB-wiel lager: 1.206 N tegen 1.409 N.

Wanneer 36 gaten?

Een SPEEDHUB-wiel is met 32 spaken in alle gevallen stijf genoeg, ook op een tandem. De 36-gaats uitvoering bestaat zodat je buiten Europa en Noord-Amerika, waar 32-gaatsvelgen zeldzaam zijn, onderweg toch een velg kunt vervangen.

Schijfremmen, radiaal spaken

Aan de kant van de schijfrem is geen ander spaakpatroon nodig. Links radiaal spaken kan zonder schijfrem in theorie, maar we raden het af: je gooit dan het grootste voordeel weg, namelijk dat elke spaak evenveel werk doet. Voor de praktijk van het wielen bouwen: zie Wielen bouwen en spaken.