Rendement

Het mechanische rendement van de SPEEDHUB is even hoog als dat van een goed derailleursysteem.

Aandrijving	Rendement
SPEEDHUB 500/14, versnelling 1–7	ongeveer 96%
SPEEDHUB 500/14, versnelling 8–14	ongeveer 98%
Derailleur, afhankelijk van tandenaantal, scheefloop van de ketting en slijtage	95–98,5%
Gewone naafversnelling met 7–8 versnellingen	ongeveer 90% (1e versnelling) – 98% (directe versnelling)

Bij een derailleur ontstaan de verliezen in trapas, ketting, tandwielen en naaf, en ze hangen vooral af van de tandenaantallen, de scheefloop van de ketting en de slijtage. Bij een SPEEDHUB loopt de ketting recht vanaf één groot kettingblad, en hangt het verlies af van de gekozen versnelling. Beide liggen tussen 1,5% en 5%. Gewone naafversnellingen zakken in de lichtste en zwaarste versnellingen flink in — de SPEEDHUB niet. Dat komt door grote tandenaantallen, naaldlagers in de planeetwielen, oliesmering en zeer stijve onderdelen.

Twee soorten verlies

Belastingsonafhankelijk is de wrijving van de afdichtingen: of je de fiets aan de hand meeneemt, bergaf rolt of staand een helling op klimt, die blijft gelijk. Afhankelijk van de snelheid gaat het om één tot drie watt — weinig, maar genoeg om een wiel dat je in de montagestandaard aanzwengelt na een paar omwentelingen te laten stoppen, of om de cranks mee te laten draaien als je de fiets aan de hand meeneemt. Dat zie je meteen.

Belastingsafhankelijk is de wrijving van tandwielen en lagers onder belasting: een percentage van het overgebrachte vermogen. Bij 95% rendement gaat van 100 W 5 W verloren, van 300 W 15 W en van een sprint van 1.000 W 50 W. In de montagestandaard zie je dat niet; alleen een testbank of gemeten ritten laten het zien — en toch is dit wat er echt toe doet.

Een voorbeeld: je klimt met 200 W. In de 4e versnelling van de SPEEDHUB — die komt overeen met de 1e versnelling van een naaf met zeven versnellingen — verlies je bij 96% rendement 8 W; met de zevenversnellingsnaaf 20 W. Tel je er 2 W voor de afdichtingen bij op, dan is het nog altijd 10 W tegen 20 W. Wrijving van afdichtingen is als een licht aanlopend remblokje: een vrij draaiend wiel staat er snel door stil, maar tijdens het fietsen merk je er nauwelijks iets van.

Achteruit trappen

Trap je achteruit, dan draait ook het tandwiel achteruit en keert de werking van de planetaire overbrenging om: de zonnewielen, die normaal aan de as vastgezet zijn, ratelen dan rond, en dat betekent meer wrijving. Bij het freewheelen — de normale situatie — staan de zonnewielen stil. Anders dan bij een derailleur is achteruit trappen dus niet hetzelfde als een rollend wiel met stilstaande cranks.

In de praktijk

In mountainbikemarathons reden rijders met een SPEEDHUB dezelfde of betere tijden dan met een derailleur. Dezelfde tijden zijn logisch, want de verliezen verschillen nauwelijks. De betere tijden komen doordat je met een SPEEDHUB sneller en vaker schakelt — en dus vaker in de juiste versnelling zit.

Dat is het rendement dat het meest telt: dat van jou. In de juiste versnelling zetten je spieren ongeveer 25% van de calorieën van je ontbijt om in voortstuwing. In de verkeerde versnelling trap je óf zwaarder (loden benen) óf sneller (hoge hartslag) — en kan jouw rendement onder de 10% zakken. De SPEEDHUB is zo ontworpen dat je altijd op tijd, in één beweging, naar de juiste versnelling schakelt.